Kanada’da şirket kurmak çoğu durumda çevrim içi olarak tamamlanabilen bir kayıt işlemidir. Ancak asıl önemli konu formu doldurmak değil; işletmenin nerede faaliyet göstereceğine, kimlerin hissedar ve direktör olacağına ve kuruluş sonrasında hangi kayıtlara ihtiyaç duyulacağına göre doğru yapıyı seçmektir.
Yanlış kuruluş tercihi; gereksiz extra-provincial registration yükümlülüklerine, uygun olmayan bir hisse yapısına, banka hesabı açılışında gecikmelere veya beklenmeyen vergi ve uyum sorunlarına neden olabilir.
Kanada dışında yaşayan girişimciler açısından registered office adresi, direktör ikameti, kimlik doğrulaması ve uluslararası vergi sonuçları da ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle profesyonel şirket kuruluş desteğinin amacı yalnızca bir kuruluş sertifikası almak değil; işletmenin planına uygun bir kuruluş sürecini hazırlamak, kayıt işlemlerini koordine etmek ve kuruluş sonrasında tamamlanması gereken adımları doğru şekilde ayırmaktır.
Kanada’da şirket kuruluş hizmeti hangi ihtiyacı karşılar?
Şirket kuruluş sürecine başlayan girişimcilerin çoğu şu sorularla karşılaşır:
- Federal şirket mi, eyalet şirketi mi kurulmalı?
- Şirket hangi eyalette kurulmalı?
- Kanada’da yaşamayan bir kişi şirketin tamamına sahip olabilir mi?
- Resident Canadian direktör gerekli mi?
- Registered office için hangi adres kullanılabilir?
- İsimli şirket mi, numaralı şirket mi daha uygun?
- Business Number ile GST/HST numarası aynı mı?
- Şirket kurulduktan sonra banka hesabı nasıl açılır?
- Şirket başka bir eyalette faaliyet gösterecekse ayrıca kayıt gerekir mi?
- Şirket kuruluşu Kanada’da çalışma veya oturum hakkı verir mi?
- Kuruluş sonrasında muhasebe, vergi ve kurumsal kayıtlar nasıl yönetilir?
Bu soruların cevapları işletmenin faaliyet modeline göre değişebilir. Profesyonel destek, seçenekleri iş planı ve operasyon ihtiyaçlarıyla birlikte değerlendirmeyi ve kuruluş işlemlerinin doğru sırayla ilerlemesini amaçlar.
Kimler şirket kuruluş desteğine ihtiyaç duyabilir?
Aşağıdaki durumlarda kuruluş sürecini profesyonel destekle yürütmek daha anlamlı olabilir:
- Kanada dışında yaşıyorsanız
- Kanada’da yerleşik bir direktörünüz bulunmuyorsa
- Federal ve eyalet kuruluşu arasında karar veremiyorsanız
- Birden fazla hissedarla şirket kuruyorsanız
- Türkiye’deki veya başka bir ülkedeki işletmenizin Kanada operasyonunu oluşturuyorsanız
- Şirketinizin birden fazla eyalette faaliyet göstermesini planlıyorsanız
- Kanada’da uygun registered office adresine ihtiyaç duyuyorsanız
- Kuruluş sonrasında hangi vergi ve işletme hesaplarının gerekli olduğunu bilmiyorsanız
- İşletmenizi daha sonra yatırım, finansman veya iş göçmenliği planında kullanmayı düşünüyorsanız
- Kanada pazarına nasıl gireceğiniz henüz net değilse
Basit bir sahiplik yapısı, belirlenmiş faaliyet eyaleti ve uygun adresi bulunan girişimciler bazı kuruluş işlemlerini doğrudan ilgili registry sistemi üzerinden kendileri tamamlayabilir. Ancak uluslararası sahiplik, birden fazla ortak, özel hisse hakları veya düzenlemeye tabi faaliyetler söz konusu olduğunda kuruluş öncesinde profesyonel değerlendirme yapılması daha önemlidir.
Kanada’da Şirket kuruluş hizmeti neleri kapsar?
Hizmet kapsamı işletmenin ihtiyaçlarına göre değişebilmekle birlikte temel şirket kuruluş desteğimiz aşağıdaki aşamaları içerebilir.
1. İşletme ve kuruluş ihtiyaçlarının değerlendirilmesi
İlk aşamada yalnızca kurulacak şirketin adı değil, şirketin nasıl kullanılacağı değerlendirilir.
Bu kapsamda aşağıdaki konular netleştirilebilir:
- İşletmenin sunacağı ürün veya hizmetler
- Hedef müşteriler ve pazar
- Ana faaliyet eyaleti
- Fiziksel veya uzaktan operasyon modeli
- Hissedar ve direktör yapısı
- Kanada dışında bulunan mevcut işletmeler
- Kısa ve uzun vadeli büyüme planı
- Başka eyaletlerde faaliyet gösterme ihtimali
- Registered office ve operasyon adresi ihtiyacı
Bu değerlendirme, federal veya eyalet bazlı kuruluş seçiminin yalnızca maliyete göre yapılmasını önlemeye yardımcı olur.
2. Federal ve eyalet seçeneklerinin karşılaştırılması
Kanada’da corporation’lar federal veya eyalet mevzuatı kapsamında kurulabilir.
Federal kuruluş, şirket ismi açısından daha geniş bir koruma sağlayabilir ve birden fazla eyalette büyümeyi planlayan işletmeler için değerlendirilebilir. Ancak federal şirketlerin faaliyet gösterdikleri eyaletlerde ayrıca extra-provincial registration yapmaları gerekebilir.
Federal şirketlerde genel olarak direktörlerin en az %25’inin resident Canadian olması gerekir. Dört kişiden az direktör varsa en az bir direktörün bu koşulu karşılaması beklenir.
Ontario şirketlerinde ise resident Canadian direktör şartı bulunmamaktadır. Bu nedenle Ontario’da faaliyet gösterecek ve Kanada’da yerleşik direktörü bulunmayan yabancı girişimciler açısından Ontario kuruluşu daha uygulanabilir olabilir.
Bununla birlikte Ontario şirketi her yabancı girişimci için otomatik olarak doğru seçim değildir. İşletmenin faaliyet yeri, sahiplik yapısı, büyüme planı ve başka eyaletlerdeki kayıt ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.
Yabancı girişimcilere uygulanan kuruluş koşulları hakkında daha ayrıntılı bilgi için Kanada’da yaşamayan yabancıların şirket kurmasına ilişkin rehberimizi inceleyebilirsiniz.
3. İsimli veya numaralı şirket seçimi
Kanada’da şirket özel bir isimle veya registry tarafından verilen numaralı bir isimle kurulabilir.
Numaralı şirket kuruluşu genellikle daha sade ilerler. Şirket daha sonra farklı bir işletme veya marka adıyla faaliyet gösterecekse bu adın ayrıca kaydedilmesi gerekebilir.
Özel isimle şirket kurulacaksa ismin ilgili registry tarafından kabul edilmesi ve mevcut işletme isimleriyle karışıklık yaratmaması gerekir. Kullanılacak isim için gerekli uygunluk veya isim arama süreci kuruluş yapılacak yetki alanına göre yürütülür.
Şirket adının registry tarafından kabul edilmesi, ismin trademark olarak korunduğu anlamına gelmez. Marka koruması önemliyse ayrı bir trademark araştırması ve başvurusu değerlendirilmelidir.
4. Kuruluş bilgilerinin hazırlanması
Kuruluş başvurusunda kullanılacak temel bilgiler hazırlanır ve tutarlılık açısından kontrol edilir.
Bu bilgiler şunları içerebilir:
- Şirketin yasal ismi
- Registered office adresi
- Direktörlerin isim ve adresleri
- Direktör sayısı
- Kuruculara ilişkin bilgiler
- Hisse sınıfları ve temel share structure
- İşletme faaliyetlerine ilişkin sınırlamalar
- Hissedar ve önemli kontrol sahibi kişi bilgileri
- İletişim ve resmî bildirim bilgileri
Standart ve basit bir hisse yapısı tek hissedarlı küçük işletmeler için yeterli olabilir. Birden fazla hissedar, farklı oy hakları, yatırımcılar veya gelecekte sermaye artırımı planı bulunuyorsa share structure bir Kanada şirketler hukuku avukatı tarafından hazırlanmalı veya incelenmelidir.
5. Registry başvurusunun koordine edilmesi
Hazırlanan bilgiler ilgili federal veya eyalet registry sistemi üzerinden kuruluş başvurusunda kullanılır.
Başvurunun onaylanmasıyla birlikte şirketin Certificate of Incorporation, Articles of Incorporation ve ilgili registry belgeleri oluşturulur.
Kuruluş başvurusunun hazırlanması ve registry sürecinin koordine edilmesi hizmet kapsamında yer alabilir. Ancak özel articles, shareholders’ agreement veya hukuki görüş gerektiren durumlar ayrıca yetkili bir avukatla yürütülmelidir.
6. Kuruluş belgelerinin iletilmesi ve temel kontrolü
Kuruluş tamamlandıktan sonra düzenlenen şirket belgeleri dijital olarak iletilir ve temel bilgiler kontrol edilir.
Bu aşamada aşağıdaki bilgilerin doğruluğu gözden geçirilebilir:
- Şirketin yasal ismi
- Corporation number
- Kuruluş tarihi
- Registered office adresi
- Direktör bilgileri
- Kuruluş yetki alanı
- Articles of Incorporation
- Varsa CRA Business Number bilgisi
Corporation number ile CRA Business Number aynı numara değildir. Bu ayrım kuruluş sonrasında açılacak vergi ve işletme hesapları açısından önemlidir.
7. Registered office ihtiyacının değerlendirilmesi
Her corporation’ın ilgili yetki alanında geçerli bir registered office adresi bulunmalıdır. Bu adres resmî yazışmaların ve hukuki bildirimlerin gönderildiği şirket adresidir.
Registered office adresi:
- İlgili eyalet veya bölgede bulunmalıdır
- Resmî belgelerin kabul edilebildiği bir adres olmalıdır
- Düzenli olarak takip edilmelidir
- Kamuya açık şirket kayıtlarında görünebilir
- Posta kutusundan ibaret olmamalıdır
Registered office, işletmenin müşterilere hizmet verdiği fiziksel iş yeriyle aynı olmak zorunda değildir. Ancak her sanal ofis hizmeti registered office şartlarını karşılamayabilir.
Kanada’da Şirket, Ontario’da kurulacak şirketler ve registered office province’i Ontario olarak belirlenen uygun federal şirketler için Ontario registered office ve resmî evrak iletim hizmetini ayrıca sunabilir.
Registered office hizmetinin kuruluş paketine dahil olup olmadığı ve ne kadar süreyle sağlanacağı teklif aşamasında açıkça belirtilir.
8. Kuruluş sonrası ihtiyaçların belirlenmesi
Şirketin tescil edilmesi operasyonun tamamlandığı anlamına gelmez. Faaliyet modeline göre kuruluş sonrasında başka kayıt ve hazırlıklar gerekebilir.
Bunlar arasında şunlar bulunabilir:
- GST/HST hesabı
- Payroll hesabı
- Import/export ve CBSA CARM kayıtları
- Eyalet vergi hesapları
- Belediye ve sektör lisansları
- Extra-provincial registration
- Ticari banka hesabı
- Ödeme sistemleri
- Sigorta
- Muhasebe sistemi
- Kurumsal kayıtlar ve minute book
- Share certificates ve securities register
- İlk direktör ve hissedar kararları
- İş sözleşmeleri ve diğer ticari sözleşmeler
Kanada’da Şirket bu ihtiyaçların belirlenmesine ve uygun profesyonellerle koordinasyona yardımcı olabilir. Ancak her işlem temel şirket kuruluş paketine dahil değildir.
Şirket kuruluş paketine neler dahil değildir?
Hizmet kapsamının doğru anlaşılması, kuruluş sonrasında yanlış beklenti oluşmasını önler.
Aksi ayrıca belirtilmedikçe temel şirket kuruluş hizmeti aşağıdaki işlemleri içermez:
- Hukuki danışmanlık
- Özelleştirilmiş Articles of Incorporation
- Shareholders’ agreement hazırlanması
- Minute book veya kapsamlı kurumsal hukuk belgeleri
- GST/HST hesabının açılması
- Payroll hesabının açılması
- Import/export hesabı ve CARM işlemleri
- Bookkeeping
- Kurumlar vergisi beyannamesi
- GST/HST veya payroll beyannameleri
- CRA temsilciliği
- Vergi planlaması
- Ticari banka hesabı açılması
- Banka hesabı açılış garantisi
- Finansman veya kredi garantisi
- İşletme lisansları ve belediye izinleri
- Göçmenlik hukuku danışmanlığı
- Çalışma izni veya PR başvurusu
- Ontario dışındaki registered office veya agent for service hizmetleri
Bu hizmetlerden bazıları ayrıca kapsamlandırılabilir veya ilgili alanda yetkili profesyonellerle koordine edilebilir.
Business Number ile GST/HST hesabı aynı mı?
Hayır. Bu konu şirket kuruluşunda en sık karıştırılan noktalardan biridir.
Business Number, yani BN, işletmenin CRA nezdindeki temel dokuz haneli tanımlama numarasıdır. GST/HST hesabı ise BN’ye bağlı ayrı bir program account’tur ve genellikle RT uzantısıyla gösterilir.
Dolayısıyla şirketinizin bir BN’ye sahip olması, GST/HST hesabınızın açıldığı anlamına gelmez.
GST/HST kaydının zorunlu veya gönüllü olması; şirketin vergilendirilebilir faaliyetlerine, satışlarına, ilişkili işletmelerine ve small supplier koşullarına göre değerlendirilmelidir.
Şirketin GST/HST, payroll veya diğer CRA hesaplarına ihtiyaç duyup duymadığı yetkili bir Kanada muhasebe veya vergi profesyoneliyle belirlenmelidir.
Banka hesabı kuruluş hizmetine dahil mi?
Şirket kuruluşu ve ticari banka hesabı açılışı farklı işlemlerdir.
Bankalar kendi müşteri kabul, kimlik doğrulama ve risk değerlendirme prosedürlerini uygular. Banka şu bilgileri talep edebilir:
- Şirket kuruluş belgeleri
- Business Number
- Direktör ve hissedarların kimlikleri
- Önemli kontrol sahibi kişilerin bilgileri
- Registered office ve operasyon adresi
- İşletmenin faaliyet modeli
- Beklenen işlem hacmi
- Vergi ikamet bilgileri
- Fonların kaynağı
Bazı bankalar direktörlerin veya imza yetkililerinin Kanada’da şahsen bulunmasını isteyebilir. Bazı bankalar ve fintech kuruluşları belirli durumlarda uzaktan başvuru kabul edebilir.
Kanada’da Şirket gerekli kuruluş belgelerinin hazırlanmasına ve banka başvurusuna ilişkin genel sürecin anlaşılmasına yardımcı olabilir. Ancak banka adına karar veremez ve uzaktan ya da yüz yüze hesap açılışını garanti edemez.
Şirket kurmak çalışma izni veya PR sağlar mı?
Hayır. Kanada’da şirket kurmak veya bir Kanada şirketinin hissedarı olmak kişiye otomatik olarak çalışma izni, kalıcı oturum veya vatandaşlık sağlamaz.
Bir kişi Kanada dışında yaşarken Kanada şirketinin hissedarı olabilir. Ancak Kanada’ya gelerek şirketin günlük operasyonunda aktif biçimde çalışmak istiyorsa uygun çalışma yetkisine ihtiyaç duyabilir.
Şirket kuruluşu ile göçmenlik başvurusu ayrı süreçlerdir. Bazı girişimciler açısından C11 olarak anılan LMIA muafiyetli çalışma izni seçeneği veya başka bir program değerlendirilebilir. Fakat şirket kurulmuş olması göçmenlik uygunluğunu veya olumlu sonucu garanti etmez.
Şirket kuruluşunun oturum hakkıyla ilişkisini açıklayan Kanada’da Şirket Kurarak Oturum Alınır mı? başlıklı yazımızı ve C11 Work Permit rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Göçmenlik uygunluğu, çalışma izni ve başvuru stratejisi lisanslı bir Kanada göçmenlik avukatı veya yetkili Kanada göçmenlik danışmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Şirket kuruluşundan önce pazar araştırması veya iş planı gerekli mi?
Her şirket kuruluşu için kapsamlı bir iş planı hazırlamak yasal bir zorunluluk değildir. Ancak şirketin yalnızca kayıtlarda bulunması değil, gerçek bir işletme olarak faaliyet göstermesi hedefleniyorsa bazı ticari sorular kuruluş öncesinde cevaplanmalıdır:
- Kanada’da gerçek bir müşteri ihtiyacı var mı?
- Ürün veya hizmet hangi müşteri grubuna sunulacak?
- Hangi şehir veya eyalet daha uygun?
- Rakipler kimler?
- Fiyatlandırma nasıl yapılacak?
- Hangi lisanslar gerekecek?
- İşletmenin başlangıç ve çalışma sermayesi ne olacak?
- Kanada’daki günlük operasyonu kim yönetecek?
- İlk müşterilere nasıl ulaşılacak?
- İşletme ne zaman gelir üretmeye başlayabilir?
Şirket kuruluşu pazar araştırmasının veya ticari fizibilitenin yerine geçmez. Özellikle yüksek başlangıç yatırımı, fiziksel lokasyon, çalışan istihdamı veya Kanada’ya pazar girişi planlayan işletmeler için kuruluş öncesinde ticari değerlendirme yapılması faydalı olabilir.
Pazar araştırması, iş planı ve finansal projeksiyonlar temel kuruluş paketinden ayrı hizmetlerdir ve ihtiyaç doğrultusunda ayrıca kapsamlandırılır.
Kanada’da Şirket ile süreç nasıl ilerler?
1. İhtiyaçlarınızı anlarız
Faaliyet modeliniz, hedef eyaletiniz, sahiplik yapınız ve Kanada’daki operasyon planınız hakkında temel bilgileri toplarız.
2. Kuruluş seçeneklerini netleştiririz
Federal ve eyalet seçeneklerini; direktör, registered office, faaliyet yeri ve extra-provincial registration ihtiyaçları açısından karşılaştırırız.
3. Kuruluş bilgilerini hazırlarız
Şirket ismi, adres, direktörler ve diğer gerekli kayıt bilgilerini toparlayarak başvuru sürecini hazırlarız.
4. Registry sürecini koordine ederiz
Kuruluş başvurusunun ilgili sistem üzerinden tamamlanmasını koordine eder ve düzenlenen belgeleri kontrol ederiz.
5. Sonraki adımları ayırırız
BN, GST/HST, banka hesabı, muhasebe, lisans, registered office ve diğer ihtiyaçlardan hangilerinin ayrıca ele alınması gerektiğini açıklarız.
Amaç, her hizmeti tek paketin içindeymiş gibi göstermek değil; kuruluş işlemi ile kuruluş sonrasında gereken profesyonel hizmetler arasındaki sınırı baştan netleştirmektir.
Kanada’da Şirket neden farklı bir yaklaşım izliyor?
Kanada dışında yaşayan bir girişimcinin ihtiyacı çoğu zaman yalnızca çevrim içi bir başvurunun tamamlanması değildir. Girişimci, Kanada’daki sistemin nasıl çalıştığını, hangi işlemin hangi profesyonele ait olduğunu ve şirket kurulduktan sonra ne yapması gerektiğini de anlamak ister.
Kanada’da Şirket bu süreçte şirket kuruluşunun ticari ve operasyonel tarafını değerlendirir, gerekli bilgilerin hazırlanmasına yardımcı olur ve kuruluş sürecini koordine eder.
Hukuki konular yetkili Kanada avukatlarıyla, vergi ve muhasebe konuları yetkili profesyonellerle, göçmenlik başvuruları ise lisanslı Kanada göçmenlik profesyonelleriyle yürütülür.
Bu yaklaşım, girişimcinin ihtiyaç duymadığı hizmetleri satın almasını önlemeye ve gerçekten gerekli adımları doğru sırayla planlamasına yardımcı olur.
Sonuç
Kanada’da şirket kuruluş hizmeti yalnızca bir şirket sertifikası almak olarak görülmemelidir. Doğru hizmet; kuruluş yetki alanının, direktör yapısının, registered office adresinin ve kuruluş sonrası ihtiyaçların işletmenin gerçek faaliyet planına göre belirlenmesine yardımcı olmalıdır.
Federal veya eyalet şirketi seçimi, Business Number, GST/HST, banka hesabı ve göçmenlik süreçleri birbirinden farklı konulardır. Bunların kuruluş paketine otomatik olarak dahil olduğu varsayılmamalıdır.
Kanada’da şirket kurmayı planlıyor ancak federal veya eyalet seçimi, registered office, yabancı sahiplik ya da kuruluş sonrası adımlar konusunda emin olamıyorsanız, iş modelinizi ve kuruluş ihtiyaçlarınızı birlikte değerlendirebiliriz. Sürecinizi konuşmak için online toplantı talebinde bulunabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki, vergisel, muhasebesel veya göçmenlik danışmanlığı niteliği taşımaz. Şirketinizin özel durumuna ilişkin kararlar ilgili alanda yetkili profesyonellerle değerlendirilmelidir.
